Evaluatie passend onderwijs

Eind mei 2020 is een omvangrijke evaluatie passend onderwijs gepresenteerd. Naar verwachting zal deze ook door het ministerie opgepakt worden voor het (toekomstige) beleid voor passend onderwijs.

Inmiddels is er via de pers volop gereageerd op het rapport. Het valt hierbij op dat de media met name een aantal zorgpunten sterk uitvergroot. Wat goed gaat binnen passend onderwijs heeft niet de aandacht in de berichtgeving.

We zetten hier graag het complete beeld van de evaluatie neer.

De hoofdlijnen uit het rapport zijn:

Organisatie

Passend onderwijs heeft geleid tot een betere organisatie van de extra ondersteuning. Er zijn over het algemeen voldoende voorzieningen voor leerlingen, er is veelal een dekkend aanbod. Voor heel specifieke doelgroepen zijn er echter hiaten in het aanbod. Het lijkt niet realistisch te verwachten dat er binnen het gefixeerde budget van de samenwerkingsverbanden voor elke leerling een adequate oplossing is.

Beleidsvrijheid

Scholen waarderen de beleidsvrijheid van passend onderwijs. Ze hebben echter last van bureaucratie en een te krap budget. Nieuwe wettelijke verplichtingen zoals zorgplicht, schoolondersteuningsprofiel en ontwikkelperspectiefplannen maken het soms ingewikkeld. Daarnaast heeft de bureaucratie-ervaring te maken met wat samenwerkingsverbanden opleggen,  maar zeker ook wat de inspectie vraagt en de school en het bestuur zichzelf oplegt.

Jeugdzorg

Onderwijs en jeugdzorg zijn veelal nog gescheiden terreinen. Scholen hebben vaak te maken met lange wachttijden in de jeugdzorg.

Verschillen

De beleidsvrijheid van samenwerkingsverbanden zorgt voor verschillen in beleid en aanpak. Vooral voor de politiek betekent dit dat de door hen gewenste sturing niet gegeven kan worden.

Werkdruk

Leraren ervaren in toenemende mate hoge werkdruk. Het directe verband met passend onderwijs is echter niet aantoonbaar. Er zijn de laatste jaren niet meer kinderen met extra ondersteuningsbehoefte bijgekomen. De aard en complexiteit van kinderen met ondersteuningsbehoeften lijkt wel toe te nemen.

De suggestie dat door passend onderwijs leraren op meer ondersteuning in de eigen klas konden rekenen was budgettair niet realistisch. Dit heeft spanning en frustratie veroorzaakt.

Ouders

Hoewel de meeste ouders voldoende tevredenheid tonen is er ook een groep die zeer ontevreden is over passend onderwijs. Sommige ouders hebben niet realistische verwachtingen over wat de school voor hun kind kan bieden. Beleidsinstrumenten zoals zorgplicht en medezeggenschap helpen ouders niet echt. Goede communicatie en relatie met de school blijkt essentieel.

Thuiszitters

Het aantal thuiszitters neemt toe. De oorzaak is echter veelal niet de school maar  zeer complexe psychische- of psychiatrische  problemen en/of thuissituatie.

Rol overheid

De overheid kan randvoorwaarden scheppen zoals adequate  toerusting en facilitering van zowel leraren als schoolleiders. Adequate informatie verzamelen, monitoring dus. Helderheid bieden over doelen en doelgroep van passend onderwijs.

Kruipend concept

Doelen en doelgroep zijn niet duidelijk afgebakend. Passend onderwijs gaat gaandeweg over steeds meer leerlingen en ontwikkelingen die niet verbonden zijn met de oorspronkelijke beleidsdoelen.  Passend onderwijs is hiermee een kruipend concept.

Tenslotte

Passend onderwijs is een ontwikkeling die lerend vermogen vereist van school, samenwerkingsverband en stelsel.